Godišnjica "Bljeska" - akcija za koju niko nije odgovarao

Operacija je počela artiljerijskim napadima na srpske položaje od Pakraca do Jasenovca sa zapadne strane i od Donjih Bogićevaca preko Medara do Okučana. Oko 16.000 pripadnika hrvatskih snaga (vojske i policije) napalo je iz nekoliko pravaca manje od 4.000 pripadnika tadašnje Vojske Republike Srpske Krajine, a na napadnutoj teritoriji živelo je 15.000 stanovnika. Oko šest časova, hrvatski oklopni odred ušao je u "tampon zonu", koju je u regionu Pakraca trebalo da štite pripadnici jordanskih "plavih šlemova".

- Za samo 36 sati proterano je sveukupno stanovništvo, 283 ih je ubijeno i nestalo, među kojima 57 žena i osmoro dece starosti do 14 godina. Na kolonu izbeglica, koja je pokušavala preći most pucalo se iz zolja, tromblona, minobacača, pešadijskog naoružanja. Kolona je bila gađana i avionskim bombama. Vojska Republike Srpske i Vojska Jugoslavije nisu reagovale niti su se uključivale dok je “Bljesak” trajao - navodi za Direktno Savo Štrbac, direktor Dokumentaciono-informacionog centra “Veritas”.

Komanda Unprofora potvrdila je da je dobila obaveštenje o početku napada na enklavu Zapadnu Slavoniju tog jutra, u kojem nisu navedeni razlozi. Nakon početka operacije, jordanski „plavi šlemovi“ su se povukli u svoje baze, iz kojih su posmatrali stradanje ljudi koje su bili u obavezi da zaštite.

- Na svom pohodu hrvatska vojska je upala u selu Medari, tada opština Nova Gradiška, i na svirep način pobila 22 civila od ukupno 24 koliko ih se tada zateklo u selu. Preživele su dve djevojčice, i to samo zato što ih je prepoznao i zaštitio jedan od hrvatskih vojnika. Od 22 žrtve u Medarima troje je dece – dve devojčice stare sedam i osam godina i dečak star 11 godina, kao i 11 žena. Najteže je stradala porodica Vuković iz koje je pobijeno vatrenim oružjem ili poklano sedam članova - podseća Štrbac.

Vojne operacije odvijale su se 1. i 2. maja, a delom i tokom naredna dva dana. Na hrvatskoj strani poginula su 42 vojnika ili policajca, a ranjene su 162 osobe.

Tokom zbega srpskih civila na prostor južno od Save u Republiku Srpsku, kolone izbeglih hrvatske formacije su gađale artiljerijom, iz vazduha, maljutkama montiranim na helikopterima kao i streljačkom vatrom, snajperima. Hrvatsko ratno vazduhoplovstvo, avioni tipa MIG 21 u dva navrata su tokom ta dva dana gađali i Bosansku Gradišku, kao i srpska sela na suprotnoj strani Save, gde je poginulo više osoba, među njima i dvoje dece.

Pošto su srpske formacije razbijene a srpsko stanovništvo proterano, izbeglo, ostaci stradalih su pokupljeni, a prostor opran šmrkovima, pri čemu nikom od predstavnika međunarodnih organizacija pristup nije dopuštan. Tek pošto su svi tragovi uklonjeni doveden je predstavnik OUN Jasuši Akaši.

Približno 1.450 osoba srpske nacionalnosti je uhapšeno, da bi potom bili odvedeni u logore, u Varaždinu, Bjelovaru, Virovitici, Novoj Gradiški, Slavonskoj Požegi. Brojnima je suđeno, neretko na osnovu iskonstruisanih, lažnih optužnica.

Generale Gotovinu i Markača, zapovednike hrvatskih formacija, Haški tribunal novembra 2012. oslobodio je bilo kakve odgovornosti za učinjeno tokom i nakon operacija “Bljesak” i “Oluja” maja, odnosno avgusta 1995. godine.

- Do danas nema nijedne presude, kao ni optužnice za zločine u "Bljesku". Iako je bilo pokrenuto više istraga i podneto više krivičnih prijava, te su vođeni predkrivični postupci za šta su se prikupljali u Srbiji dokazi i izjave svedoka, nadležni u Hrvatskoj nikada ništa nisu pokrenuli pravdajući se da se bave predistražnim radnjama. Čak su svojevremeno i hrvatski veterani, učesnika u toj akciji, svojevremeno podneli krivičnu prijavu protiv komandanta hrvatske brigade koji je naredio svom snajperisti da puca u čoveka koji je 50 metara ispred njih pretrčavao cestu, i upucao ga je kao zeca. No, hrvatska tužilaštva su obustavila istragu rekavši da je to normalno postupanje u ratnim situacijama - kazao je Štrbac.