Lavirinti čuvari tajne istorije - Srbija ima stotine kilometara podzemnih tunela

Dok koračamo ulicama naših gradova, retko ko razmišlja o tome šta se nalazi deset ili dvadeset metara ispod asfalta. Podzemna Srbija je fascinantan splet rimskih akvadukta, srednjovekovnih laguma, austrougarskih kontraminskih sistema i strogo poverljivih objekata iz vremena Hladnog rata.

Beograd je nesumnjivi rekorder po broju podzemnih prolaza. Ispod našeg glavnog grada se nalazi više od stotinu laguma, pećina i tunela.

Kalemegdan, recimo, sadrži najgušću mrežu tunela, uključujući i čuveni "Rimski bunar" (koji zapravo nije rimski) i vojne bunkere iz pedesetih godina prošlog veka.

Ispod parka Tašmajdan se krije pećina stara osam miliona godina, koju su Rimljani koristili kao kamenolom, a Nemci tokom Drugog svetskog rata kao glavno komandno mesto.

Karađorđeva ulica je poznata po vinskim lagumima koji su nekada služili kao ogromni frižideri za robu koja je stizala brodovima.

Petrovaradinska tvrđava krije 16 kilometara misterije. Jedan od najvećih i najbolje očuvanih sistema tunela u Evropi nalazi se u Novom Sadu. Čuveni "Podzemni vojni koridori" građeni su decenijama kao sistem odbrane od Turaka. Ovaj četvorospratni lavirint dugačak je čak 16 kilometara, a mnogi njegovi delovi su i danas neistraženi i opasni za amatere.

Tajni vojni objekti se nalaze od planine Straževice do "Karaša". U vreme SFRJ izgrađen je veliki broj podzemnih baza namenjenih zaštiti državnog vrha i vojske.

Objekat Karaš na Topčideru strogo je čuvana tajna decenijama, opremljen svime što je potrebno za život u slučaju nuklearnog udara.

Straževica je planina prožeta kilometrima tunela koji su postali simbol otpora tokom agresije NATO 1999. godine.

Skloništa u planinama poput Zlatara i Tare kriju ogromne podzemne hangare za avione i fabrike naoružanja.

Srbija leži na ostacima Rimskog carstva, a gradovi poput Viminacijuma i Sirmiuma (Sremska Mitrovica) imali su razvijene sisteme drenažnih kanala i tunela koji su i danas delimično prohodni. Takođe, skoro svako srednjovekovno utvrđenje, poput Magliča ili Smederevske tvrđave, ima svoje legende o tunelima koji vode ispod reka kako bi omogućili bekstvo u slučaju opsade.

Većina ovih lokacija nije otvorena za javnost i može biti opasna zbog odrona ili nedostatka kiseonika.

Bilo da su građeni za čuvanje vina, skrivanje vojske ili beg od neprijatelja, tuneli u Srbiji su nemi svedoci burne istorije Balkana. Oni su podsetnik da se najzanimljivije priče ponekad kriju tamo gde sunce nikada ne dopire.