JERMENSKI OSTROG uklesan u steni KRIJE VELIKU TAJNU staru vekovima: Svako ko uđe oseti nešto neobjašnjivo - legendarno koplje Isusa Hrista

Priča o manastiru Gegard kojeg mnogi nazivaju jermenskim Ostrogom počinje još u 4. veku, u vreme kada je Jermenija tek prihvatila hrišćanstvo. Prema predanju, svetinju je osnovao Grigor Prosvetitelj na mestu gde je iz pećine izbijao sveti izvor - mesto koje je bilo poštovano još u pagansko doba. Upravo zbog tih pećina, manastir je prvobitno nosio ime Ajrivank, što znači "manastir u steni".

Ali ono što Gegard izdvaja od gotovo svih drugih svetinja jeste njegova veza sa jednom od najvažnijih hrišćanskih relikvija. Njegovo današnje ime znači "manastir koplja", i to po koplju kojim je, prema predanju, proboden Isus Hrist na krstu. Veruje se da je to koplje u Jermeniju doneo apostol Juda Tadej i da je vekovima čuvamo upravo ovde, pretvarajući Gegard u mesto hodočašća.

Kroz vekove, manastir je rušen, pljačkan i ponovo podizan. Arapski upadi u 10. veku uništili su rane građevine, ali je u 13. veku Gegard doživeo novi procvat, kad je izgrađena glavna crkva i kada su nastale najimpresivnije prostorije - sale, kapele i grobnice isklesane duboko u steni.

Ono što danas posetioce ostavlja bez daha jeste osećaj da ulaze u nešto što je istovremeno i prirodno i sveto, baš kao što je to slučaj sa manastirom ostrog u Crnoj Gori. Neke crkve u jermenskoj svetinji uopšte nisu zidane - one su izdubljene u planinskom masivu. Svetlost prodire kroz otvore u kamenu, voda iz izvora tiho teče, a zvuk molitve odzvanja na način koji deluje gotovo nestvarno. Upravo ta kombinacija prirode i vere čini Gegard jedinstvenim u svetu i vrhuncem srednjovekovne jermenske arhitekture.

Zbog svoje istorije, relikvija i posebne duhovne atmosfere, manastir je vekovima bio mesto hodočašća, ali i utočište - baš kao i Ostrog na Balkanu. Danas je pod zaštitom UNESCO-a i smatra se jednim od najvažnijih simbola jermenskog identiteta.