Sve veće tenzije zbog Grenlanda: Danska vojska na gotovs

Prema potvrdi danske Komande odbrane i Ministarstva odbrane, koju prenosi danski list "Berlingske", vojska ima stalna naređenja da se suprotstavi svakom oružanom pokušaju zauzimanja Grenlanda - uključujući i onaj koji bi došao iz Sjedinjenih Američkih Država (SAD). Ta obaveza zasniva se na kraljevskom dekretu iz perioda Hladnog rata koji je i dalje na snazi.

Nakon što je Bela kuća kasno sinoć ponovila da vojna akcija radi preuzimanja Grenlanda - poluautonomne teritorije u okviru Danske - i dalje ostaje jedna od opcija, Kopenhagen je sada potvrdio da su danski vojnici dobili naređenje da se bore, što bi neminovno dovelo do direktnog sukoba između članica NATO-a.

Direktiva iz 1952. godine, doneta s ciljem da se spreči da Danska ikada više bude zatečena nespremna - kao što se dogodilo kada je nacistička Nemačka pregazila zemlju u Drugom svetskom ratu - nalaže da danske snage odmah stupe u borbu ukoliko dođe do napada na nacionalnu teritoriju ili na danske vojnike u inostranstvu, čak i bez formalne objave rata.

U naredbi se navodi da jedinice "bez odlaganja treba da započnu borbu, ne čekajući dalja naređenja", i da moraju nastaviti otpor kako bi se dobilo vreme za širu mobilizaciju. Pravilo takođe obavezuje policiju da pruži podršku vojnim operacijama protiv unutrašnje saradnje s neprijateljem, dok se pripadnici Teritorijalne odbrane pozivaju da se jave na dužnost.

Zakon dodatno propisuje da danski vojnici ne smeju izvršavati naređenja vlasti koje su zarobljene ili na drugi način onesposobljene od strane neprijatelja.

Bela kuća preti vojnom intervencijom

Kasno u utorak, Bela kuća je ponovo istakla da je preuzimanje Grenlanda "prioritet nacionalne bezbednosti", dodajući da je "upotreba američke vojske uvek opcija kojom vrhovni komandant može da raspolaže".

Ta izjava usledila je nakon zajedničkog apela sedam evropskih zemalja - Francuske, Nemačke, Italije, Poljske, Španije, Ujedinjenog Kraljevstva i Danske - koje su pozvale Vašington da poštuje suverenitet Grenlanda. Francuski predsednik Emanuel Makron kasnije je za francusku televiziju izjavio da ne može da zamisli scenario u kojem bi Sjedinjene Države prekršile suverenitet Grenlanda.

Danas je saopštio da radi sa saveznicima - pre svega sa Nemačkom i Poljskom - na planu delovanja u slučaju da SAD sprovedu svoje pretnje, izjavio je ministar spoljnih poslova Žan-Noel Baro, kako prenosi agencija Rojters.

Rubio pokušao da ublaži retoriku

Američki državni sekretar Marko Rubio pokušao je da ublaži retoriku, rekavši zakonodavcima da bi Vašington radije kupio Grenland nego što bi ga preuzeo silom, navodi Volstrit žurnal.

Postoji i sporazum o odbrani iz 1951. godine između Danske i Sjedinjenih Država, koji Amerikancima daje širok vojni pristup ostrvu. Tokom Hladnog rata SAD su na Grenlandu imale do 50 vojnih baza i radarskih stanica. Danas je ostala samo jedna - Svemirska baza Pitufik- u kojoj je stacionirano oko 150 pripadnika američkog vojnog osoblja.

Bura oko Grenlanda je pokrenuta kada je, pre nekoliko dana, objavljena fotografija ovog ostrva preko koje je "zalepljena" američka zastava.