U ovoj srpskoj svetinji čuva se Knjiga isceljenja: Vernici svedoče o događajima koje ne mogu da objasne

Na šumovitim obroncima Kremenca, nedaleko od sela Velike Pčelice kod Rekovca, nalazi se manastir Raletinac, posvećen Svetim apostolima Petru i Pavlu. Okružen gustom šumom i udaljen od gradske vreve, ovaj ženski manastir privlači vernike koji dolaze da se pomole, pronađu mir i natoče vodu sa manastirskog izvora.

Iako nema pouzdanih istorijskih podataka o vremenu njegovog nastanka, predanja koja se vezuju za Raletinac prenose se generacijama. Jedno govori da je podignut početkom 15. veka kao isposnica obližnjeg manastira Denkovac, dok drugo njegov nastanak povezuje sa trima sestrama koje su, nakon pogibije oca u Kosovskom boju, svoje nasledstvo upotrebile za podizanje svetinja.

Predanje o trima sestrama

Prema narodnom predanju, Rala, Dena i Sara bile su kćeri nepoznatog srpskog plemića koji je stradao u Kosovskom boju. Svaka od njih navodno je podigla po jednu crkvu, pa su tako nastali Raletinac, Denkovac i Sarinac.

Ovo predanje toliko se duboko ukorenilo u istoriju kraja da je slikar Janko Brašić iz Oparića 1940. godine u manastirskoj trpezariji naslikao tri pobožne sestre, među kojima i Raletinu, po kojoj je svetinja, kako se veruje, dobila ime.

Ipak, Eparhija šumadijska navodi da se o starijoj istoriji manastira ne zna dovoljno i da su sačuvane uglavnom legende. Zbog toga se priča o sestrama ne može predstavljati kao istorijski potvrđena činjenica, već kao deo živog narodnog predanja.

Više od četiri veka ostale su samo ruševine

Najstarija manastirska crkva nije sačuvana. Svetinja je tokom turske vladavine porušena, a sve do 1870. godine na tom mestu nalazili su se ostaci crkve, Časne trpeze i grob nepoznate osobe koju je narod posebno poštovao.

Preokret je nastao kada je trgovac Jovan Rakić odlučio da obnovi svetinju. Oko starog groba i ostataka Časne trpeze podigao je skromnu crkvu i mali konak, čime je manastirski život ponovo počeo da se vraća na Kremenac.

Ikonostas je postavljen 1893. godine, a tokom 20. veka nastavljeni su radovi na priprati, konacima i uređenju porte. Prema podacima Eparhije šumadijske, konačno uređenje manastira završeno je 1977. godine.

Knjiga u kojoj se čuvaju svedočanstva vernika

Raletinac danas najviše pažnje privlači zbog priča o događajima koje vernici smatraju čudima. U manastiru se, prema tekstu Informera, čuva posebna Knjiga isceljenja, ispunjena rukom pisanim svedočanstvima posetilaca i monahinja.

Zapisi govore o ljudima koji su u svetinju dolazili tražeći pomoć zbog različitih zdravstvenih problema, kao i o parovima koji su se molili za potomstvo. U tim svedočanstvima pominju se deca sa poteškoćama u govoru i kretanju, kao i osobe koje su imale probleme sa kičmom, zglobovima, migrenama i različitim deformitetima.

Među zapisima se navodi i priča o dečaku koji navodno nije mogao samostalno da uđe u manastir, ali je nakon molitve izašao na svojim nogama.

Važno je, međutim, jasno naglasiti da je reč o ličnim svedočanstvima vernika i monahinja, a ne o medicinski ili naučno potvrđenim izlečenjima. Vera i molitva mnogim ljudima mogu predstavljati izvor nade i snage, ali odlazak u svetinju ne sme biti zamena za pregled, dijagnozu i lečenje koje preporuči lekar.

Izvor Svetih apostola Petra i Pavla

Posebno mesto u pričama koje okružuju Raletinac zauzima izvor Svetih apostola Petra i Pavla. Posetioci dolaze po vodu, umivaju se njome i nose je svojim domovima, verujući u njenu duhovnu i isceliteljsku moć.

Baš kao i zapisi iz Knjige isceljenja, verovanje u posebna svojstva vode pripada verskoj tradiciji i iskustvima hodočasnika. Njena navodna lekovitost nije naučno potvrđena.

Za vernike koji dolaze u Raletinac, međutim, smisao posete nije samo u traženju telesnog ozdravljenja. Mnogi ovde dolaze zbog tišine, molitve, duhovnog ohrabrenja i osećaja da u teškim životnim trenucima nisu ostali bez nade.

Svetinja koja je opstala uprkos rušenju

Manastir Raletinac nije poznat po raskošnoj arhitekturi. Crkva je jednostavna jednobrodna građevina, pravougaone osnove, sa polukružnom oltarskom apsidom. Iznad priprate nalazi se mali kvadratni zvonik, dok su fasade crkve omalterisane i okrečene u belo.

Njegova najveća vrednost nije u monumentalnosti, već u priči o opstanku. Posle vekova provedenih u ruševinama, svetinja je ponovo podignuta i vraćena životu.

Danas se u njoj prepliću istorijski podaci, narodna predanja i lična svedočanstva vernika. Granicu između njih važno je sačuvati, ali upravo njihovo zajedničko trajanje pokazuje zbog čega se ljudi i dalje vraćaju ovom skrovitom mestu u šumadijskim brdima.