Živa hronika jednog naroda: Koliko pravoslavnih svetinja ima u Srbiji i na KiM?

​Prema podacima i popisima unutar eparhija Srpske pravoslavne crkve (SPC), mreža bogomolja obuhvata nekoliko hiljada objekata - od monumentalnih srednjovekovnih zadužbina i parohijskih crkava, pa sve do malih seoskih kapela i crkvišta.

Kada govorimo o južnoj srpskoj pokrajini, koncentracija kulturnog i duhovnog nasleđa je među najgušćima u Evropi. Na prostoru Kosova i Metohije evidentirano je oko 1.300 do 1.500 hrišćanskih objekata, lokaliteta i prostornih celina koje čine baštinu srpskog naroda.

​U ovom broju se nalaze i stubovi srpske duhovnosti pod zaštitom UNESCO, koji su nažalost, sudbina ovih objekata je duboko stradalnička. Od 1999. godine do danas, na ovom prostoru je uništeno, oštećeno ili oskrnavljeno više od 150 crkava i manastira, od kojih je preko 60 imalo status zaštićenih spomenika kulture.

U ostatku Srbije, mreža crkava i manastira prati administrativnu podelu eparhija. Parohijske crkve čine ubedljivo najveći deo ovog broja - gotovo svako selo u Šumadiji, Pomoravlju ili Vojvodini, kao i svaka gradska četvrt, ima svoj centralni hram koji okuplja lokalne vernike.

​U pogledu monaškog života, Srbija (sa KiM) je dom za preko 200 aktivnih pravoslavnih manastira, dok se pod okriljem cele SPC (uključujući region i dijasporu) nalazi preko 400.

Zanimljiv pokazatelj kako crkva prati širenje i potrebe vernika jeste i glavni grad. Prema poslednjim podacima, Beograd danas broji 190 pravoslavnih hramova i kapela.

​U ovaj broj ulaze istorijska zdanja poput Saborne crkve i Crkve Svetog Marka, manji bolnički i vojni hramovi, ali i arhitektonski ponos pravoslavnog sveta - Hram Svetog Save na Vračaru.

​Najstariji sačuvani pravoslavni hram u zemlji u kojem se bogosluženje vrši u kontinuitetu jeste Petrova crkva u Novom Pazaru, koja datira još iz 9. i 10. veka.

S druge strane, novi hramovi niču u novobeogradskim blokovima i brzorastućim prigradskim naseljima, dokazujući da ova mreža svetinja ostaje živa i funkcionalna i u 21. veku.