Da li nam preti nova pandemija? VIrusi koje prenose krpelji mogu napraviti veliki haos

Ovo otkriće naučnika sa Univerziteta Kalifornije u Riversajdu, objavljeno u prestižnom časopisu ACS Infectious Diseases, upozorava da bi upravo ova genetska karakteristika mogla da omogući virusima znatno lakše i brže širenje među ljudima u budućnosti.

U ovu visokorizičnu grupu ubraja se i ozloglašeni virus krimsko-kongoanske hemoragijske groznice – jedan od najopasnijih patogena koje prenose krpelji, poznat po tome što izaziva teška unutrašnja krvarenja i ima ekstremno visoku stopu smrtnosti.

Kako virusi isključuju imuni sistem?

Fokus istraživanja bio je usmeren na specifične virusne proteine poznate kao OTU proteaze, koji služe kao glavno biološko oružje virusa za slabljenje imuniteta domaćina.

U normalnim okolnostima, ljudski organizam koristi male proteinske molekule – ubikvitin i ISG15 – kako bi poput stražara pokrenuo odbranu čim primeti infekciju. Međutim, ortonairovirusi su razvili savršen mehanizam sabotaže:

Uklanjanje signala: OTU proteaze bukvalno kidaju i uklanjaju ove molekularne markere iz ćelija.

Gašenje alarma: Tim potezom, virus praktično „isključuje alarm“ koji bi inače upozorio imuni sistem da hitno započne borbu protiv uljeza.

Da stvar bude kompleksnija, naučnici su otkrili da ovi proteini, pored blokiranja poznatih odbrambenih linija, imaju i treću, do sada potpuno neopisanu funkciju koja im pomaže u izbegavanju ljudskog imuniteta, a čija se tačna uloga i moć još uvek detaljno ispituju.

Tiha pretnja: Da li virus već cirkuliše među ljudima?

Poseban razlog za zabrinutost izazvao je virus povezan sa pacifičkim obalskim krpeljom (Pacific Coast tick), vrstom koja je u Sjedinjenim Američkim Državama već odgovorna za prenos nekoliko teških bakterijskih i virusnih oboljenja.

Laboratorijske analize su pokazale da mehanizam kojim ovaj specifični virus potiskuje imunitet izuzetno efikasno funkcioniše i u ljudskim ćelijama. To otvara opravdanu sumnju da virus možda već dolazi u kontakt sa populacijom, ali prolazi potpuno neprimećeno jer se ne nalazi na listi za rutinsko medicinsko praćenje.

Važna napomena autora studije: Za sada nema čvrstih dokaza da ovaj konkretni virus izaziva aktivnu bolest kod ljudi, niti da se već širi među stanovništvom. Ipak, neophodna su hitna i dodatna terenska istraživanja u oblastima gde ovaj krpelj prirodno živi kako bi se utvrdilo da li postoje skriveni slučajevi infekcije.

Značajan pandemijski potencijal

Stručnjaci širom sveta upozoravaju da se na globalnom nivou konstantno otkrivaju novi ortonairovirusi. Zbog toga je od ključnog značaja:

Radikalno unaprediti nadzor nad populacijama krpelja,

Razviti naprednije i brže dijagnostičke testove,

Detaljno pratiti svaku genetsku promenu i mutaciju ovih patogena.

Upravo ta neverovatna sposobnost ovih virusa da brzo evoluiraju i sa lakocom zaobilaze ljudski imunitet svrstava porodicu Nairoviridae u sam vrh patogena sa ozbiljnim pandemijskim potencijalom.

Dok nauka trči trku sa vremenom i evolucijom, lekarima i građanima kao jedina sigurna preporuka ostaje maksimalna lična zaštita od ujeda krpelja tokom boravka u prirodi. Različite vrste krpelja nose različite, često još uvek neistražene uzročnike bolesti, od kojih mnogi vrebaju iz senke, izvan dometa rutinskog zdravstvenog nadzora.