Šta je Meša Selimović govorio o svom poreklu: "Potičem iz muslimanske porodice iz Bosne, a po nacionalnoj pripadnosti sam Srbin"

Mehmed Meša Selimović ostavio je za sobom književno delo koje i danas zauzima posebno mesto u srpskoj i regionalnoj književnosti. Romani „Derviš i smrt“ i „Tvrđava“ smatraju se klasicima, a pitanja o vlasti, slobodi, ljubavi i ljudskoj prirodi kojima se bavio ostala su podjednako aktuelna i decenijama nakon njihovog objavljivanja.

Rođen je 26. aprila 1910. godine u Tuzli, a preminuo 11. jula 1982. u Beogradu. Bio je univerzitetski profesor, dramaturg, urednik i akademik, a za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti izabran je 1968, dok je redovni član postao šest godina kasnije.

Pismo SANU o nacionalnom opredeljenju

Pored književnih dela, Selimović je iza sebe ostavio i autobiografske zapise u kojima je govorio o svom poreklu i identitetu. Posebno mesto zauzima pismo koje je 3. novembra 1976. godine uputio Srpskoj akademiji nauka i umetnosti, želeći da jasno odredi svoju nacionalnu i književnu pripadnost.

U tom dokumentu napisao je:

„Potičem iz muslimanske porodice iz Bosne, a po nacionalnoj pripadnosti sam Srbin. Pripadam srpskoj literaturi, dok književno stvaralaštvo u Bosni i Hercegovini, kome takođe pripadam, smatram samo zavičajnim književnim centrom, a ne posebnom književnošću srpskohrvatskog jezika.“

Istovremeno je naglasio da poštuje i svoje poreklo i svoje lično opredeljenje, smatrajući da su oba podjednako oblikovala njegov život i književni rad.

Šta je pisao o porodičnim korenima

U memoarskoj knjizi „Sjećanja“ Selimović je pisao o poreklu svoje porodice i predanju prema kojem Selimovići vode poreklo od drobnjačkog bratstva Vujovića.

Kako je zapisao, njegovi bliži preci poticali su iz Bileće, dok se porodica tokom vremena preselila u Bosnu. Pozvao se i na istraživanja Šefika Pašića, koji je, na osnovu arhivske građe i porodičnih dokumenata, naveo da su dvojica braće iz bratstva Vujovića prešla u islam, od kojih su, prema tom predanju, nastale porodice Selimović i Ovčina.

Selimović je isticao da je ove podatke objavio iz želje da sazna više o sopstvenim korenima, a ne da bi njima dovodio u pitanje bilo čiji identitet.

"U ime čega zatvarati oči pred istinom?"

Pisac je u Sjećanjima naveo da su mu pojedini intelektualci zamerili što je javno govorio o hrišćanskim precima svoje porodice.

Na te kritike odgovorio je rečima:

„U ime čega zatvarati oči pred istinom? Time se ništa ne mijenja, kao što se nikakva ljaga ne baca na bosansko-hercegovačke muslimane ako se ukaže na njihovo porijeklo.“

Smatrao je da istorijske činjenice ne bi trebalo skrivati i da razumevanje sopstvenih korena ne umanjuje ničiji identitet.

Vezan i za Bosnu i za Beograd

Iako je u pismu SANU jasno izneo svoje nacionalno opredeljenje, Selimović je naglašavao da je ostao snažno vezan za Bosnu i svoje muslimansko poreklo.

Pisao je da voli Beograd, ali da nikada nije izgubio emotivnu vezu sa zavičajem, smatrajući da upravo složenost istorije i različiti kulturni uticaji predstavljaju bogatstvo prostora iz kojeg potiče.

Pisac čija dela i danas žive

Meša Selimović najveće književno priznanje stekao je romanom „Derviš i smrt“, objavljenim 1966. godine, koji mu je doneo brojne nagrade i mesto među najznačajnijim piscima srpske književnosti.

Četiri godine kasnije objavio je i „Tvrđavu“, roman koji se bavi čovekovom potragom za slobodom, ljubavlju i smislom nakon ratnih stradanja. Oba dela i danas su deo školske lektire i ubrajaju se među najvažnija književna ostvarenja nastala na srpskom jeziku.