IZABRALI STE Najupečatljiviji spomenik Srbije (video)

Velelepni hram, koji može da primi 10.000 vernika, nalazi se na opštini Vračar, u Beogradu, na mestu za koje se smatralo da je Kodža Sinan-paša 1594. godine spalio mošti Svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve (SPC).

Izgradnja hrama je finansirana dobrovoljnim prilozima, kao i plaćanjem doplatnih poštanskih markica, a izgrađen je u srpsko-vizantijskom stilu, sa četiri zvonika. Najviša tačka je na 134 metara nadmorske visine, zbog čega se vidi sa svih prilaza gradu.

Izgradnja hrama je tekla veoma sporo do 2002. godine. Još uvek je u izgradnji, koja se finansira dobrotvornim prilozima i plaćanjem doplatnih poštanskih markica, koje su prilikom slanja pošiljki obavezni da plate svi građani Srbije.

Dok je bio u Beogradu 1879. godine, jedan od najpoznatijih predstavnika Srba katoličke vere iz Dubrovnika Matija Ban, prvi je izneo ideju podizanja crkve Svetog Save na Vračaru.

Odbor za izgradnju hrama je 1930. poverio izradu projekta arhitektama Bogdanu Nestoroviću i Aleksandru Deroku, uz saradnju inženjera Vojislava Zađine.

Četrdeset godina nakon početne zamisli i 340 godina nakon spaljivanja moštiju svetog Save, izgradnja hrama je konačno započela 15. septembra 1935. godine.

Ipak, 3. septembra 2001. godine formiran je Konzorcijum za finansiranje izgradnje Hrama Svetog Save na inicijativu tadašnjeg premijera Srbije dr Zorana Đinđića, uz blagoslov tadašnjeg Patrijarha srpskog Pavla pod pokroviteljstvom prestolonaslednika Aleksandra II Karađorđevića.

Na ovaj način obnovljeno je Društvo za podizanje Hrama Svetog Save, koje je prestalo sa radom 1941. godine. Konzorcijum je vratio stari naziv - Društvo za podizanje Hrama Svetog Save na Vračaru.

Gradnja eksterijera je završena 2004. godine. Postavljena su zvona i prozori, a fasada je takođe završena. Međutim, radovi na unutrašnjoj dekoraciji tek su počeli.

Tik uz Hram Svetog Save, u anketi Direktno.rs, među 15 predloga drugoplasirani (sa malom procentualnom razlikom) jeste manastir Visoki Dečani.

Srpski srednjovekovni manastir je zadužbina kralja Stefana Dečanskog i cara Dušana, a inicijativa za gradnju pripadala je svetom Savi.

Gradnja je završena 1335. godine, a freske su završene oko 1348. godine. Glavni neimar bio je majstor Vito Kotoranin. Nalazi se u jednoj udolini pored rečice Dečanska Bistrica jugozapadno od Peći, ispod planinskog masiva Prokletije. Mošti Svetog Kralja Stefana Dečanskog i Svete Jelene Dečanske počivaju u manastiru.

Kada su Turci hteli Dečane da pretvore u džamiju 1692. godine dogodilo se čudo kojim su u tome sprečeni i koje se pripisuje njoj. Manastir pripada Eparhiji raško-prizrenskoj SPC i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Hram Svetog Save i Manastir Visoki Dečani u našoj anketi osvojili su 15,7 i 15,4 odsto glasova čitalaca. Iza njih su Pećka Patrijaršija sa 13,9 i manastir Studenica sa 10,4.

Ostali predlozi imaju manje od deset odsto glasova, pa je sledeći "Pobednik" u Beogradu sa 8,4 odsto, a zatim Spomen-park u Kragujevcu i manastir Gračanica sa po 7,3. Po 4,9 odsto imaju Arheološko nalazište Gamzigrad - Romuliana i Đurđevi stupovi, a spomenik Neznanom junaku 3,5. Manastir Sopoćani 2,7 odsto glasova, crkva Bogorodice Ljeviške, pa Spomenik knezu Mihailu 1,8. 

Dve znamenitosti Beograda: Vukov spomenik i Večna vatra dobili su manje od jedan posto odnosno 0,7 i 0,5 odsto glasova.